Bu konu; çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yapacak kişilerin hangi yetkilere sahip olduğu, hangi görevleri yürüttüğü ve hangi mevzuata tabi oldukları ile ilgilidir. Meslek bilgisi bölümünden çıkan soruların neredeyse tamamı bu konudan gelir.
İlgili mevzuat
- 772 Sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu (1966)
- Çarşı ve Mahalle Bekçileri Yönetmeliği
- Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (PVSK) — bekçilerin yetkileri bu kanuna atıfla belirlenir
- Anayasa’nın güvenlik ile ilgili maddeleri
- Kabahatler Kanunu
Bekçinin tanımı
Çarşı ve mahalle bekçisi, genel kolluğa yardımcı olan, üniformalı, silahlı kamu görevlileridir. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yaparlar.
Görev alanları
Genel güvenlik
- Görev bölgesinde gezici devriye hizmeti yürütmek.
- Suç şüphelilerini yakalayarak polise teslim etmek.
- Kayıp şahıs, bulunmuş eşya ve benzeri durumları polise iletmek.
- Vatandaşların güvenliğini gözetmek.
Kamu düzeni
- Gürültü, başıboş hayvan, tehlikeli çukur gibi durumları ilgili birimlere bildirmek.
- Kavga, taşkınlık, sarhoşluk hallerinde müdahale etmek.
- Gece vardiyasında kapalı iş yerlerinin güvenliğini denetlemek.
Trafik ve çevre
- Trafik kazası gördüğünde olaya müdahale edip polise haber vermek.
- Yol kapanması, su sızıntısı, yangın gibi acil durumları bildirmek.
Topluma hizmet
- Vatandaşa yol göstermek, bilgi vermek.
- Okul, hastane, resmi kurum güvenliğine destek olmak.
Yetkiler
772 Sayılı Kanun kapsamında bekçiler şu yetkilere sahiptir:
- Durdurma ve kimlik sorma: Şüpheli gördüğü kişileri durdurup kimlik sorabilir.
- Üst arama: Makul şüphe varsa kişinin ve eşyasının üstünü arayabilir (yasaya uygun).
- Zor kullanma: Gerekli hallerde orantılı zor kullanma yetkisine sahiptir.
- Silah kullanma: PVSK’ya uygun hallerde silah kullanabilir.
- Yakalama: Suçüstü hallerde veya savcı emriyle kişileri yakalayabilir.
- Trafik yönetimi: Geçici olarak trafiği yönetebilir.
Önemli: Bekçilerin yetkileri genel kolluğa (polise) bağlı olarak kullanılır. Tüm işlemler en kısa sürede polis birimlerine bildirilir.
Sorumluluklar
- Görev sınırlarını aşmamak.
- Tarafsızlık ilkesine uymak.
- Vatandaşa saygılı davranmak.
- Gözaltına alınan kişinin haklarını korumak.
- Tutanak düzenlemek ve eksiksiz kayıt tutmak.
- Gizlilik ilkesine uymak.
Disiplin hükümleri
Bekçiler görev ihlali, etik ihlaller veya mesleki yetersizlik halinde disiplin işlemlerine tabidir. Disiplin cezaları:
- Uyarma
- Kınama
- Aylıktan kesme
- Kademe ilerlemesinin durdurulması
- Meslekten çıkarma
Kılık ve kıyafet
- Tüm bekçiler görev sırasında üniforma giymek zorundadır.
- Üniforma dışı kıyafetle görev yapılamaz.
- Göğüs kartı ve sicil numarası görünür şekilde takılır.
Silah kullanımı
Bekçiler PVSK’nın 16. maddesi kapsamında silah kullanabilir:
- Görevini yerine getirirken kendisine veya başkalarına yönelik saldırı varsa.
- Silahla ve zorla kaçmaya çalışan kişiye.
- Direnişte bulunan ve yakalanmak istenen kişiye gerekli hallerde.
Silah kullanımı son çaredir ve orantılı olmak zorundadır. Kullanım sonrası olay yeri derhal polise bildirilmeli ve rapor düzenlenmelidir.
Görev saatleri
Bekçilik hizmeti çoğunlukla akşam ve gece saatlerinde yürütülür. Genel olarak 12 saatlik vardiyalar uygulanır. Hafta sonu ve resmi tatillerde de görev devam eder.
Hiyerarşi
- İl Emniyet Müdürlüğü (en üst idari birim)
- İlçe Emniyet Müdürlüğü
- Karakol (bekçiler buradan talimat alır)
- Bekçi
Çalışma ipuçları
- 772 Sayılı Kanun’un ilk 5 maddesini ezbere bilin.
- Yetki-görev ayrımı sınavda sıkça test edilir.
- Silah kullanım şartları (PVSK m.16) her sınavda çıkar.
- Disiplin cezaları sırasını karıştırmayın; hafiften ağıra doğru 5 basamaktır.
- Bekçinin polisten bağımsız olmadığını, yardımcı kolluk olduğunu unutmayın.
Son güncelleme: 16 Nisan 2026