1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu (Kabul: 26.06.1973), kalabalık nüfus akışı olan yerlerde — oteller, pansiyonlar, iş yerleri, öğrenci yurtları, araç kiralama firmaları — kalanların veya çalışanların kimliklerinin kolluk birimlerine bildirimini düzenler. Bekçi açısından bu kanun, görev bölgesi denetiminin ve kayıp/aranan kişi tespitinin temel dayanağıdır.
Kanunun amacı (m.1)
- Kamu güvenliği ve suç önleme amacıyla, belirli yerlerde kalan veya çalışan kişilerin kimliklerinin resmi olarak kayıt altına alınması.
- Aranan veya kayıp kişilerin tespitini kolaylaştırma.
- Yabancı uyruklu kişilerin takibini sağlama (5683 sayılı Yabancılar Kanunu ile birlikte).
Konaklama tesislerinin yükümlülüğü (m.2)
Kapsamdaki tesisler
- Otel, motel, pansiyon, kamping
- Hostel, apart otel
- Tatil köyü, butik otel
- Misafirhane, dinlenme tesisi
- Sağlık ve bakım tesisi (hastane, huzurevi, rehabilitasyon)
- Marinalar, yatlar, gemi konaklamaları
Yükümlülükler
Tesislerin sorumlu işleticileri:
- Yerli veya yabancı her konuğun kimlik bilgisini ve giriş-çıkış tarihlerini günü gününe kayıt altına almak.
- Bu bilgileri Kimlik Bildirme Sistemi (KBS) üzerinden anlık olarak kolluk birimine iletmek.
- Kimlik belgesi olmayan kişiyi kabul etmemek.
- Tesiste bir suç şüphesi tespit edilirse derhal kolluğa bildirimde bulunmak.
Kapsam dışı: Aile fertleri ve akrabalar gibi misafir nitelikli kısa süreli konaklamalar, ticari konaklama sayılmaz. Konaklama ücreti alma temel kriterdir.
İşletici bildirimi (m.3)
Konaklama tesisini açan kişi, faaliyete başlamadan önce:
- Tesisin türünü, adresini, kapasitesini
- Sorumlu işleticinin kimlik bilgilerini ve adresini
mahallin en büyük mülki amirine (vali/kaymakam) ve kolluk birimine bildirmek zorundadır. Sorumlu işletici değiştiğinde de bildirim yenilenir.
İşyeri çalışanlarının bildirimi (m.4)
- İşveren, yanında çalıştırdığı kişilerin kimliklerini 24 saat içinde kolluk birimine bildirir.
- Çalışan ayrıldığında da bildirim yapılır.
- Yabancı uyruklu çalışan için ek olarak çalışma izni gözetilir.
Hangi işyerleri için?
- Ticari işyerleri (mağaza, restoran, kafe, atölye)
- Hizmet işyerleri (kuaför, oto tamir, depo)
- Sanayi tesisleri
Bekçi görev bölgesinde işyerleri denetler ve çalışan kayıtlarının bildirime uygun tutulduğunu kontrol eder. Eksik bildirim tespit edilirse tutanak düzenler ve karakola iletir.
Konutta çalışanlar ve öğrenci yurtları (m.6)
Konutta çalışanlar (kapıcı, bahçıvan, bekçi, ev hizmetlisi)
- İşveren tarafından, çalışmaya başlamayı izleyen 3 gün içinde kolluk birimine bildirilir.
- Çalışmadan ayrıldığında da bildirim yapılır.
Öğrenci yurtları
- Özel veya devlete bağlı yurtlarda kalan her öğrencinin kimlik bilgisi 3 gün içinde kolluk birimine iletilir.
- Yurttan ayrılma da bildirilir.
Kimlik ibraz edememe (m.9)
“Kimliğini ispat edemeyen kişiler tesislerde barındırılamaz, işyerlerinde çalıştırılamaz, taşıt kiralayan firmalardan araç kiralayamaz.”
Konaklama tesisinin, işverenin veya araç kiralama firmasının kimlik kontrolünü yapması yükümlülüğüdür. Bu kuralı ihlal eden işletici idari para cezası ile karşı karşıyadır.
Yükümlülüğe aykırılık (m.15) — cezalar
| Aykırılık | Yaptırım |
|---|---|
| Konaklama tesisinde kimlik bildirimi yapmamak | İdari para cezası (her bildirim için ayrı ayrı) |
| Çalıştırılan kişiyi 24 saat içinde bildirmemek | İdari para cezası |
| Konutta çalışan veya yurtta kalan bildirmemek (3 gün) | İdari para cezası |
| KBS bağlantısını kurmamak veya veri göndermemek | İdari para cezası (daha ağır) |
| Kimliksiz kişiyi konaklatma/çalıştırma | İdari para cezası + ek tedbirler |
| Yabancı kişiyi mevzuata aykırı barındırma | İdari para cezası + 5683 ek müeyyideler |
Para cezaları her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılır. Tekerrürde ceza artar.
Kimlik Bildirme Sistemi — KBS (Ek m.1)
Kimlik Bildirme Sistemi (KBS), konaklama tesislerinin bilgisayar terminallerini emniyet ağına bağlanarak anlık veri gönderdiği elektronik sistemdir.
Özellikler
- 24/7 çevrimiçi veri akışı.
- Konuk giriş yaptığı anda anlık olarak kolluk kayıtlarına düşer.
- Aranan veya yakalama emri bulunan kişi otel/pansiyona giriş yaptığında otomatik uyarı tetiklenir.
- Aynı kişinin farklı tesislerdeki tüm kayıtları sorgulanabilir.
Bağlantı yükümlülüğü
- Belirli yatak kapasitesinin üzerindeki tesisler KBS’ye bağlanmak zorundadır.
- Küçük ölçekli işletmeler için manuel bildirim alternatifi vardır ama elektronik bildirim teşvik edilir.
- KBS dışında e-Devlet üzerinden de bildirim yapılabilir.
Araç kiralama işletmeleri (Ek m.3)
- Araç kiralama firmaları, kiracının ve aracın bilgilerini günü gününe kayıt altına alır.
- Kiralama kayıtları kolluk birimine elektronik olarak iletilir (ARES — Araç Kiralama Sistemi).
- Kiralık araçlara GPS cihazı takma ve takip yapma zorunluluğu (büyük filolar için).
- Kimlik ibraz edemeyen kişiye araç kiralanamaz.
Cezalar
- Bildirim yapmayan kiralama firmasına idari para cezası.
- GPS cihazı bulunmayan araç tespit edilirse ek müeyyide.
- Kiracı kimliği sahte ise hem firma hem kiracı sorumludur.
Bekçinin uygulama rolü
Bekçi görev bölgesinde 1774 sayılı Kanun ile ilgili olarak:
- Konaklama tesisi devriyesi — Bölgesindeki otel/pansiyonların kapılarını/girişlerini gözlemler; düzensizlik veya yasadışı barınma tespit ederse karakola bildirir.
- İşyeri çalışan kontrolü — Bekçinin yetkisi sınırlıdır; ancak şüpheli durumlarda işverenden çalışan listesi/bildirim teyidi istenebilir (kayıt isteme yetkisi genel kolluktadır).
- Şüpheli ikamet — Bir konutta çok sayıda farklı kişinin sık sık değişmesi (kaçak işçi, yasadışı barınma, fuhuş şüphesi) tespit edilirse karakola rapor edilir.
- Yabancı uyruklu kişi — Pasaport/oturum izni teyidi gerekiyorsa derhal genel kolluğa yönlendirilir.
Önemli: Bekçi kimlik bilgilerini doğrudan veritabanından sorgulama yetkisine sahip değildir. Sorgulama POLNET veya KBS üzerinden yetkili polis tarafından yapılır.
İlgili mevzuat
| Bağlantılı kanun | Konu |
|---|---|
| 2559 PVSK m.4/B | Kimliğini ispat edemeyen kişinin karakola götürülmesi |
| 7245 m.7 | Bekçinin kimlik sorma yetkisi |
| 5326 Kabahatler Kanunu | Bildirim ihlali idari para cezası rejimi |
| 5683 Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu | Yabancı uyruklu kişilerin kayıt ve takibi |
| 6458 Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (yeni) | İkamet izni, çalışma izni |
Çalışma ipuçları
- Konaklama tesisi: günü gününe kayıt — her giriş-çıkış aynı gün KBS’ye iletilir.
- İşyeri çalışanı: 24 saat içinde — bu süreyi karıştırmayın (konut/yurt için 3 gün).
- Konut çalışanı + öğrenci yurdu: 3 gün — daha uzun süre verilen tek kategori.
- KBS = Kimlik Bildirme Sistemi, ARES = Araç Kiralama Sistemi — kısaltmalar sıkça karıştırılır.
- Kimliği ispatlanamayan kişi: konaklayamaz, çalıştırılamaz, araç kiralanamaz (m.9) — üç yasak birlikte sorulur.
- Aykırılık yaptırımı = idari para cezası (suç değil, kabahat). İtiraz mercii sulh ceza hâkimliğidir.
- Yabancı kayıt için 1774 + 6458 (Yabancılar Kanunu) birlikte uygulanır; pasaport ve oturum izni teyidi şarttır.
- Bekçinin yetkisi gözlem + bildirim ile sınırlıdır; KBS sorgulaması genel kolluk yetkisindedir.
Son güncelleme: 15 Mayıs 2026