Bekçilerin görev yaptığı sokaklarda yaralanma, bayılma, kalp krizi veya trafik kazası gibi acil durumlar sık karşılaşılır. Bu nedenle sınavda temel ilk yardım bilgisi de test edilir.
İlk yardımın tanımı
İlk yardım, olay yerinde bulunan ve tıbbi eğitimi olmayan ya da sınırlı olan kişilerin, yaralı veya hasta bir kişiye profesyonel tıbbi yardım gelene kadar uyguladıkları temel müdahale işlemleridir.
Temel amaçlar
- Yaralının yaşamını korumak.
- Durumun kötüleşmesini önlemek.
- İyileşmeyi hızlandırmak.
Olay yeri güvenliği
İlk yardımın ilk adımı olay yerini güvenli hale getirmektir:
- Trafik kazasında: Aracın arkasına reflektör ya da ikaz koyun.
- Yangın, gaz sızıntısı: Önce bölgeyi boşaltın.
- Elektrik kazası: Önce akımı kesin, ardından müdahale edin.
- Şüpheli paket/saldırı: Uzaklaşın ve polise haber verin.
Kendi güvenliğiniz her zaman önce gelir. Tehlikedeki bir kişiyi kurtarmak için kendinizi tehlikeye atmayın.
Temel Yaşam Desteği (TYD)
1. Bilinç kontrolü
Yaralının omzuna dokunarak “İyi misiniz?” diye sorun. Yanıt alamıyorsanız:
2. 112’yi arayın
Ambulans çağırın. Konum, olay türü, yaralı sayısı bilgilerini verin.
3. Hava yolu açıklığı
Yaralıyı sırt üstü yatırın. Baş geriye, çene yukarı pozisyon (head tilt-chin lift) ile hava yolunu açın.
4. Solunum kontrolü
10 saniye boyunca göğüs yükselişini izleyin, solunum sesini dinleyin.
5. Kalp masajı (CPR)
Solunum yoksa kalp masajına başlayın:
- Göğüs ortasına yerleştirin elinizi.
- 100–120/dakika hızla bastırın.
- 5–6 cm derinliğe indirin.
- Yetişkinde 30 kompresyon + 2 nefes (eğer ağızdan solunum biliyorsanız).
- Yeniliklere göre “sadece göğüs masajı” (hands-only CPR) da yeterli sayılır.
Sık karşılaşılan durumlar
Kanamalar
- Yaralıyı rahat bir pozisyona alın.
- Yaraya temiz bir bez ile direkt basınç uygulayın.
- Yarayı kalp seviyesinin üstüne kaldırın.
- Ağır kanama devam ediyorsa turnike (son çare) uygulanabilir.
- Yaralıyı sıcak tutun, bilincini kontrol edin.
Yanıklar
- 1. derece yanık (kızarıklık): 10–20 dakika soğuk su altına tutun.
- 2. derece yanık (kabarcık): Su altında soğutun; kabarcıkları patlatmayın.
- 3. derece yanık (derin doku): Bezle kapatın, hastaneye sevk edin. Su dökmeyin.
Yanığa asla: diş macunu, salça, yağ, tereyağı sürmeyin.
Boğulma
- Yutkunamıyorsa arkasından sarılarak Heimlich manevrası uygulayın.
- Bebek (1 yaş altı) için sırt üstü vuruşlar ve göğüs kompresyonu.
- Bilinç kaybı varsa CPR’a geçin.
Kırıklar
- Kemiği yerine oturtmaya çalışmayın.
- Bölgeyi sabitleyin; uygun bir çubuk veya tahta ile destekleyin.
- Şişmeyi azaltmak için soğuk uygulayın.
- Uzuvda kan dolaşımını kontrol edin (parmak ucu beyaz/mavi mi?).
Bayılma
- Yaralıyı sırt üstü yatırın.
- Ayaklarını 20–30 cm yukarı kaldırın (kalp-beyin dolaşımını artırır).
- Sıkı giysileri gevşetin.
- Bilinç 1–2 dakikada dönmezse 112’yi arayın.
Zehirlenme
- Zehirlenmenin türünü öğrenmeye çalışın (gıda, ilaç, kimyasal, gaz).
- Hastaneye giderken numuneyi yanınıza alın.
- Kusturmayı kendi başınıza denemeyin — bazı zehirlerde zararlı olabilir.
- Gaz zehirlenmesinde: Hastayı temiz havaya çıkarın.
Trafik kazasında
- Olay yerini güvenli hale getirin (reflektör, araçları çekmeyin).
- 112’yi arayın.
- Yaralıyı araç içinden çıkarmayın (omurga yaralanması olabilir).
- Sadece yangın, patlama, su altında kalma gibi hayati tehlike varsa çıkarın — Rentek manevrasıyla.
Koma Pozisyonu (Recovery Position)
Bilinci kapalı ama solunumu olan yaralıyı yan yatırın. Koma pozisyonu:
- Hava yolunu açık tutar.
- Kusma halinde nefes borusuna kaçmayı önler.
- Dili geriye kaçmaktan korur.
İlk yardım çantasında bulunması gerekenler
- Çeşitli boy steril gazlı bezler ve sargı bezleri
- Yara bandı, yapışkanlı bant
- Dezenfektan (betadin, povidon iyot)
- Eldiven (nitril veya lateks)
- Makas, cımbız
- Tansiyon aleti, termometre
- İlkyardım el kitabı
Çalışma ipuçları
- TYD sıralaması: Bilinç kontrolü → 112 → Hava yolu → Solunum → Kalp masajı. Bu sırayı ezbere bilin.
- Kalp masajı sıklığı 100–120/dakika olduğunu unutmayın.
- Yanık, kanama, kırık ve boğulma her sınavda sorulur.
- Rentek manevrası trafik kazasında yaralının çıkarılma yöntemidir; adı ile uygulaması sorulur.
- Heimlich manevrasının kendine uygulanabilir olduğunu bilin (masa/sandalye kenarına bastırarak).
Son güncelleme: 16 Nisan 2026